Ontvangen op 10 april 1004 van Dirk van der Eijk

Voor de omliggende dorpen is het dorp Ter Heijde bekend als een rustig dorp, dat in de zomer maanden vol kan lopen met de welbekende en onbekende badgasten. En in de wintermaanden een enkeling die zich op het strand vaagt als het stormt. De historie rond dit dorp was voor velen onbekend, deze werd in augustus 2003 toegelicht tijdens het Tromp-Festival. Rond die tijd kwam er ook een boekje. "Het Verleden aan de Horizon" uit, dat 800 jaar historie rond Ter Heijde toelicht. Ter Heijde is een van de oudste kustplaatsen aan de Noordzee, velen boeken schijven over de schilderachtige ligging van het dorp. Maar ook werd het dorp vaak opgezweept door de verwoestende golven, wat weer tot gevolg had dat er afscheid genomen moest worden van dierbare familieleden, die met huisraad en al in zee storten. Vooral in de jaren 1470, 1530, 1546, 1570 en 1742 heeft het dorp te lijden gehad door de orkanen en stormen, niet voor niets was het geslacht taai en hard. Ook heeft het dorp een eigen vuurtoren gehad, deze stortte ter zee in 1635, tevens werd deze ook gebruikt om de schepen te misleiden en te plunderen. Zelf bezat het dorp in 1514 een haventje met 10 vissersboten (pinken) en 4 schuiten voor de haringvangst. Buiten deze eigen haven vaarde men vanuit de oude rivier de

Maas, ook wel in 1203 de "Hey" mond genoemd. Aan de "Hey" dankt Ter Heijde zijn naam. De laatste schuit, die vanuit het dorp heeft gevaren droeg de naam "Ter Heijdes Hoop". Zo is er ook bekend, dat er sterke weerbare mannen in 1601, versterking kregen van Prins Maurits van Oranje tegen de aanvallen van zeerovers uit Duinkerken. Tevens hield de Heijdse bevolking tijdens de Franse oorlog in 1813 ordonnantie dienst met de Engelse en brachten berichten over zee van de Oranje gezindten. Ter Heijde aan Zee was vaak In contact met het Koningshuis zoals Prins Hendrik in 1908 en ook H.M. Juliana in 1961 een bezoek bracht aan de reddingswerkers van de K.N.R.M. Vanouds heeft Ter Heijde kerkelijk tot Monster behoort, vanaf 1664 werden er kerkdiensten gehouden op de zolder van het "Gasthuis", een huis voor ouderen en armen. Het "Gasthuis" werd op gericht door een gift van een drenkeling, die werd opgevangen in een soortgelijk huis, "armencameren" genoemd. Nu in de volksmond bejaardenhuis "Duinhof" genaamd Alles in het dorp draaide om de zee. Anno 2004 is de angst en het vechten tegen de kracht van de zee nog heel sterk, vooral bij de ouderen onder de bevolking. Veel mensen hebben reddingswerk verricht, bekende en onbekende namen. Als helden van de zee mogen ze niet vergeten worden.

Ontvangen op 10 april 1004 van Dirk van der Eijk

Ook Ter Heijde had haar oude taal, een enkeling kan het nog net zoals het vroeger was verwoorden, maar van lieverlee gaat dat toch over. De bekende Westlandse taal neemt het over. Vroeger was bijna iedereen familie van elkaar, zo had je veel families met de naam Zeeman, Storm en dat was best wel verwarrend. Zo had je bij de familie Zeeman heel veel mannen met de naam Jan. En dan kreeg je Jan Stoom, Jan Sies, Jan de Baggeraar en Rare Jan. En dat is ook met de familie Voois en dan met de Rienen, in dezelfde straat woonden er zo drie, n.l. Rien Tuut, Rien Hoed, Zwarte Rien en dat was weer de zoon van Rien van Kate, die een paar straten verder op woonde En zo had je een legio voorbeelden. Met de Stormen heb je dat nu nog precies hetzelfde, zo heb je Koos de Scheids, Koos Kwast en Koos Klinker. Ook dat gaat over en dat is best wel jammer. De grenzen zijn open, iedereen uit het Westland mag op het dorp komen wonen en dan zal van lieverlee de Heijdse Taal verdwijnen. Even op de oude taal terugkomend; recent is er een boekje van mevrouw Brehm - van Seters uitgekomen, een dame van 88 jaar oud, die geboren en getogen is op Ter Heijde, maar later toen ze trouwde naar Delft verhuisde, waar ze nu nog woont. Zij heeft een 13 tal verhalen in de Oude Heijdsche taal geschreven. Eén van deze verhalen vindt u hieronder. Haar verhalenbundel "De Heij het durp van me jeugd" had een oplage van 300 stuks, helaas zijn deze reeds uitverkocht. Getracht wordt er nu om nog een 2e oplage uit te brengen. Bij Bruna op Monster kunt u zich voor dit boekje in laten schrijven. Als de animo voldoende is, komt er een 2e serie uit.

Bij deze het volgende verhaaltje:
Perikele op de Heijse wegt Vroeger hadde de' huize geen voordeur. Mos-ie de dokter hebbe en hij kwam langs, dan tikte je teuge de raam. De dokter liep dan achterom en keek effe na de zieke. Hij schreef dan 'n flessie goed voor en de patiënt was weer gerustesteld. In de winter liet de dokter z'n eige soms mit 'n koesie na De Heij brenge en' soms liep-tie. Hij had dan 'n bontmus op en 'n lorrejet op ze neus. As d'r jonge meissies bij 'm kwamme op 't spreekuur, moste ze altijd op ze knie zitte, want dan kon-ie 't allemaal beter bekikke. Vroeger hadde de mense ook geen overgerdijne. Ze schermde de rame of mit blinde of stores of 'n glaze doek; dat was meestal 'n oud stik lake. Binne kikke zoas teugeworrig mog niet, Je mog absoluut niks zien, Je had in 't voorhuis 'n bestee en 'n kelder. Op 'n keer had 'n vrouw last van vlooie. Ze zee 't teuge d'r vent: "Kik 's effe want ik heb zo'n juk.' In de bestee mit 't licht an lichte ze d'r hemd op en die man an 't zoeke. D'r wier ineens teuge de rame etikt, want ze ware vergete de stores dicht te doen. Ze schrokke d'r eige 'n hoedje; floep blieze ze de lamp uit. Dat was 'n peterolielamp, dat begrijp-ie zeker wel. Dat was allemaal op de Heijse wegt. Daar weunde ook Dirk. Dirk had ze vrouw verlore, 'n hele lieve vrouw. Maar ja, Dirk wou nog wel 'n beetje anspraak hebbe en gong op zoek.

Nou was t'r 'n vrouw, ze was weduwe of vrijgezel, dat weet ik nie zo persies. Ze wier altijd Meuie enoemd. Dirk doch: dat is wel wat voor mijn. Zo ezegd, zo edaan en 't wier wat mit die twee. Maar toe ze eenmaal etrouwd ware, wou Meuie de boel opriddere. Ze wou 'n nieuwe lamp. Dirk zee: '.Die lamp is nog best, d'r hoef geen nieuwe lamp te komme.' Peterolielamp honge altijd an 'n grote haak an de houte zolder, mit van die balleke. Meuie klom op de trap en hong die lamp op 't puntje van die haak. Toe Dirk thuis was, gong ze 'n beetje hard op de zolder lope en toe viel de lamp op de tafel an gruzelemente. Dat was me wat. Zo kwam d'r toch 'n nieuwe lamp. Ja, Meuie was listig.

Woordverklaringen:
lorrejet: lorgnet, knijpbril
stores: een soort blinden, luiken
glaze doek: een oud stuk laken
Meuie: tante
juk:jeuk
opriddere: schoonmaken: ook: schone kleren aantrekken.

Ontvangen op 10 april 2004 van Dirk van der Eijk

De kerk van Ter Heijde kent een lange historie. Dit is af te lezen van het gedenkbord in de kerk met daarop de tekst "gebouwd 1667 en herbouwd 1720". Deze herbouw is slechts één aspect uit haar lange geschiedenis. In 1667 worden verzoeken

tot subsidies gericht aan diverse instanties en personen voor de bouw van een nieuwe kerk. Op 1 november 1667 was het zover en werd de eerste steen gelegd door de jonge Prins WiJlem van Oranje. Op 18 augustus 1668 werd in de nieuwe kerk het eerste kind gedoopt. Helaas heeft deze kerk niet lang dienst gedaan. Zware stormen stuwde de zee hoog op met als gevolg tientallen meters duinafslag. De kerk moest daardoor worden afgebroken en 350 meter landinwaarts worden herbouwd. Ondanks het feit dat de sloop van de oude kerk veel bruikbaar materiaal opleverde werden de kosten van de bouw van deze kerk toch nog begroot op f 7.000,-, in die tijd een groot bedrag. Een deel van de kapconstructie van de huidige kerk komt nog uit die eerste kerk uit 1667. Op de huidige plek is de kerk vanaf 1720 als zodanig in gebruik. Een kerk is echter nooit helemaal af. Ook in de vorige eeuw is er aan de kerk gewerkt. In 1932 werd het voormalige orgel volledig gerestaureerd en in 1935 werden plannen gemaakt om het kerkdak te vernieuwen. Het was zodanig in verval geraakt dat gemeenteleden tijdens de zondagse diensten bij regen nat werden. Na deze restauratie, waar toen vele acties voor werden gevoerd, stond de kerk er weer mooi bij en was het één van de mooiste monumenten van het Westland. Het bezat een vrijwel ongeschonden interieur vanaf de bouw uit 1720. Dit duurde echter tot aan de 2e wereldoorlog, want toen maakte de bezetter een einde aan het dorp Ter Heijde. In het begin van 1943 vond de laatste kerkdienst plaats. Het in 1930 geheel vernieuwde dorp werd vanwege de "Atlantik Wal" met de grond gelijk

gemaakt. Het kerkgebouw was het enige bouwwerk dat bleef staan, maar het interieur ging grotendeels verloren. De kerk veranderde in een opslagruimte en stal. Na de bevrijding, gelijk met de herbouw van Ter Heijde, werden door de toenmalige kerkvoogdij plannen gemaakt voor de bouw van een nieuwe kerk. Het benodigde geld daarvoor, Fl. 250.000,- had men niet maar dat werd toegezegd door het Rijk. Het leek te mooi om waar te zijn, totdat het Rijk bij nader inzien had besloten toch geen geld beschikbaar te stellen. Zodoende werd het 2e plan uitgevoerd, namelijk de restauratie en vergroting van de bestaande kerk. De kosten daarvoor bedroegen Fl. 50.000,-. en deze kosten konden wel door de kerkelijke gemeente worden gedragen. In september 1952 werd de twee keer zo groot geworden kerk opnieuw in gebruik genomen. Tot op de dag van vandaag is de kerk in het Heijdse dorp nadrukkelijk aanwezig en is daarbij het enige tastbare overblijfsel uit de Heijdse geschiedenis. In 1984 is er een totaal nieuw orgel geplaatst en in 1994 is het dak zo goed als vernieuwd. Een kerk is dus nooit af.

Ontvangen op 10 april 2004 van Dirk van der Eijk.

Ter Heijde is een klein dorpje, telt 13 straten, 300 huizen en ca. 735 inwoners. Is ook in het bezit van een rusthuis, een bejaardenflat en een 9 tal aanleunwoningen voor bejaarden. De gemiddelde leeftijd is; a.u.b. niet schrikken, dik 60 jaar. Toch, ondanks die hoge gemiddelde leeftijd, heeft het dorp een enorm groot verenigingsleven. Te beginnen met de KNRM, de reddingsbrigade, de catamaranclub, de surf- en kanovereniging, de zeeboot- en strandvissers, dat speelt zich allemaal af aan het strand. Dan intern krijgen we de kerkgemeenschap met tal van clubs, die domicilie hebben in Ontmoetingscentrum "Irene", o.a. de vrouwenvereniging, een kerkkoor, diverse jeugdclubs. Ook muziekvereniging Concordia heeft hier onderdak en de bekende Heijde-landers. Dan hebben we de Viskeet, clubhuis van de vissers, maar ook van een motorclub. Zelfs een dorpshuis, het Vrondel genaamd, is deze kleine gemeenschap rijk. Het biedt onderdak aan de Dorpsvereniging Ter Heijde met tal van activiteiten, o.a. toneel, schaken jeugdclubs, bingo en kaarten. Dit gebouw herbergt ook de Monsterse Damvereniging en de Ouderenbond ANBO. Heel erg bekend zijn de The Maranto's, zeg maar het exportproduct van Ter Heijde. De oprichters Marga en Antoon van Bommel weten van wanten en hebben van lieverlee heel wat te weeg gebracht. U leest het, Ter Heijde herbergt heel veel clubs en niet alleen voor Heijers, veel Westlanders hebben hun plaatsje gevonden in het bruisende verenigingsleven. Met recht "het Westland Gevoel" wordt zo met z'n allen tot uiting gebracht.

Ontvangen op 10 april 2004 van Dirk van der Eijk.

Toen "The Maranto's" werd opgericht was het een soort vreemde eend in de bijt in de Westlandse muziekwereld. Want hoe moest een majorettegroep zonder eigen muziekvereniging nou eigenlijk optreden? Maar intussen weet iedereen wel beter, want "The Maranto' s" treden op met een' grote verscheidenheid aan zeer bekende, nationale- en internationale drumfanfares en marchingbands. In de afgelopen jaren hebben "The Maranto's" al menig keer meegelopen in grote corso's, defilés en optochten in o.a. Nederland, België, Duitsland en Frankrijk. Zij zijn dan ook inmiddels in deze landen een graag geziene gast.

Eén van de mooiste optredens was wel het 5- daags tournee door de Franse streek Normandië in 1995. Maar ook de carnavalsweekenden in de Franse stad Chalon sur Saóne en het weekend in de Duitse stad Bad-Ems tijdens het grote bloemencorso. Het optreden in de Amsterdam Arena ter vervanging van de beroemde Amsterdam Admirals. Het optreden met de blaaskapel van het Nederlands Elftal in de Haagse Statenhal. Natuurlijk zijn er nog veel meer schitterende optredens waar aan zij hebben meegewerkt, maar dat is te veel om allemaal op te noemen. Maar "The Maranto's" verzorgen niet alleen optochten, etc. "The Maranto's" doen ook mee aan majoretten- & twirlconcoursen. In de afgelopen 10 jaar zijn "The Maranto's" opgeklommen naar de eredivisie en behoort inmiddels tot de top van Nederland. In het jaar 2000 werd de jeugdgroep (selectie C) Europees Kampioen in Dubrovnik-Kroatië. In 2001 behaalde het jeugdduo Daphine Toussaint / Joyce Zuidgeest de tweede plaats tijdens de Europees Kampioenschappen in Krefeld - Duitsland. n 2002 behaalden twee duo's van "The Maranto's" het erepodium tijdens de Europees Kampioenschappen in Praag - Tsjechië. Het duo Daphne Toussaint - Joyce Zuidgeest behaalde in de jeugd de tweede plaats en het duo Antoinette van Bommel - Astrid de Jonge behaalde in de eredivisie de derde plaats. In 2003 behaalden wederom twee duo's van "The Maranto's" het erepodium tijdens de Europees Kampioenschappen in Crawley - Engeland. Het duo Annemieke Crama - Kelly Spreen behaalde in de 1e divisie sectie B de derde plaats en het eredivisie duo Antoinette van Bommel - Astrid de Jonge behaalde in de sectie A de eerste plaats en waren hiermee Europees Kampioen! Tevens zijn diverse dames bij "The Maranto's'" in verschillende divisies Nederlands Kampioen. Ook viel "The Maranto's" de eer te beurt om mee te spelen in een reclamespotje van snackfabrikant MORA. Zij werden geselecteerd uit vele majorettegroepen welke Nederland rijk is. Dat is natuurlijk een grote eer. Omdat "The Maranto's" dit jaar haar tienjarig bestaan viert, geven zij op zaterdag 3 april haar jubileum-show in sporthal de Wielepet. Ook organiseren zij op zaterdag 26 juni een jubileumconcours voor majoretten- en twirlsolisten in sporthal de Wielepet. "The Maranto's" zoekt voor hun showgroep jonge dames vanaf 18 jaar en ouder.
Deze showgroep verzorgt optochten, corso's en taptoes in binnen- en buitenland.

Ben je geïnteresseerd, neem dan even contact op met onderstaand telefoonnummer of e-mail adres! Wil je meer weten van "The Maranto's"? Kijk dan even op onze site: www.themarantos.nl

Verdere informatie: Marga van Bommel
Tel. 0174-281818,
E-mail privé: a.van.bommel4@kpnplanet.nl
E-mail vereniging: info.marantos@gmail.com

Ontvangen op 10 april 2004 van Dirk van der Eijk

Het Trompfestival ligt nog vers in het geheugen. Vooral de gezamenlijke maaltijd met shanty muziek en het merendeel van de aanwezigen getooid in de oude Heijdse klederdracht, maakten veel reacties los bij de Heijdse bevolking. Later werd er dan ook druk gemijmerd; "Van wat zou het leuk zijn als dat kerkpleinfeest elk jaar terug zou kunnen komen". Het bleef bij mijmeren, niemand durfde eigenlijk het voortouw te nemen, zelfs de Dorpsvereniging niet en deze club is toch niet voor een kleintje vervaard. Bottle neck was toch wel de kosten die zo'n evenement met zich mee brengt. Sponsors zoeken was eigenlijk ook geen optie, er wordt al zoveel gesponsord bij de verenigingen in Ter Heijde. Het dorp heeft zelf geen middenstand en een florerend bedrijfsleven ontbreekt ook. Toen, het was als een bliksemflits bij heldere hemel, kwam het VSB Fonds met het lumineus idee om voor elke kern €uro. 5000,00 beschikbaar te stellen met doel het als kern het Westland Gevoel te promoten. De raadscommissie Fusie Gemeenten Westland heeft dit bedrag verdubbeld. Dus €uro 10.000 in de knip. En zo wordt een droom toch werkelijkheid met dank aan de gulle gevers. Jacqueline van Spronsen en ondergetekende zijn benaderd om een programma samen te stellen. Het begon met een shantykoren festival op het Kerkplein, later kwam daar de Heijdse talentenjacht bij. En van het één komt het ander. De kerk is benaderd of ze er wat voor voelen om een kerkpleindienst te organiseren, zelfs is er een idee om een jaarmarkt te organiseren en ook willen we iets ludieks, iets wat nog nooit gedaan is. Of dat laatste haalbaar is, is nog een vraagteken. Het leuke van alles is dat je van de plaag Tromp niet af komt, het is een virus geworden, maar wel een leuke. Wellicht is dit de eerste aanzet van een jaarlijks terugkerend evenement. Tot slot willen wij, de Heijdse bevolking oproepen om als één blok enthousiast mee te doen. Zodat we kunnen zeggen: "Op de Hei stralen ze met recht het Westland Gevoel uit".

Ontvangen op 10 april 1004 van Dirk van der Eijk

Vroeger ging menig Heijer jutten op strand, er viel altijd wel wat te halen. Tegenwoordig zie je dat zelden meer. Zo op een dag ging Freek Zeeman, eigenlijk de laatste officiële jutter van Ter Heijde als jongeman naar het strand en beleefde het volgende avontuur wat nooit gepubliceerd is. Nog erger hij is er ook nooit voor bedankt voor deze heldendaad. De andere redders zijn geëerd met een medaille en Freek niet. Middels dit schrijven willen we hem als nog bedanken voor dit huzarenstukje.

Het was Zondag 1 februari 1953 Gisteravond om kwart over negen, ging ik naar het strand om te gaan jutten. Er stond een harde stormachtige wind, waar je met moeite tegen op kwam. Bij de trap aangekomen bleek dat er de kuster (kustvaarder)

"Elizabeth" gestrand te zijn aan de noordkant van dam 11. De zee had al een steile wand van ongeveer 2,5 meter van het afgebreste duin gemaakt en de trap van de basaltglooiing gedeeltelijk bloot gespoeld. De kustvaarder lag ongeveer op de lijn van het halve tij op het strand van hoog en laag water, diep in het zand gezogen. Terwijl de hoge zware golven over het dek spoelden en met kracht door liepen tot tegen het duin, dat bij elke roller afbreste en steeds steiler werd. Als het water weer terug liep en het strand weer droog werd, rende een aantal lieden naar het scheepje toe, die luid riepen tot de opvarenden, spring der af anders verzuipie. Om dan met een nieuwe aanstormende golf, hard naar het duin te rennen, om niet nat te worden. Mijn vader, Arie Zeeman bleef staan en zette zich schrap tegen het aanstormende water. Met de bedoeling, als er iemand van de kuster zou springen om die persoon op te vangen. Hij stond tot zijn nek in het water. Toen de golf weer terug liep naar zee, moest hij zich weer schrap zetten, om niet meegesleurd te worden. Met het gevolg, dat zijn beide benen, tot aan zijn knieën toe in het zand kwamen te zitten. Met moeite kon hij zich uit de greep met 1 been uit het zand bevrijden en kon niet voorkomen, dat hij zijn rechterbeen uit elkaar trok en schreeuwend van pijn om hulp riep. Zijn broer, Jan Zeeman en zwager Piet Schoordijk, kwamen hem te hulp en droegen hem het duin over naar huis. Inmiddels probeerde Rien de Jong, met een lijn, die door 3 man werd afgevierd, verbinding te maken met het scheepje, waar een man van af was gesprongen en zich zelve in veiligheid had gebracht. Rien de Jong was het scheepje op enkele meters genaderd, en een golf rolde er met kracht over heen en gooide Rien om ver en toen hij om hulp riep, bleef ik echter staan, met trappelende benen, om niet In het zand te worden gezogen en voordat het water weer naar zee terug liep, kon ik Rien de Jong grijpen, zodat hij niet met het water meegesleurd werd naar zee.

Ik hield mij met de Jong, langzaam naar het droog gevallen strand lopend, staande en lag hem op het strand neer, zodat hij naar mijn mening op kon staan en zich in veiligheid kon brengen, daar er in het woedende water nog een man lag, die om hulp riep. Ik rende de zee weer in, naar de schipbreukeling en kwam Dirk Voois, alias 'de duivel' tegen met één van de schipbreukelingen die hij naar de trap bracht en hem daar aan mannen af stond, die hem naar het café 'de Sport' brachten. Inmiddels had ik de drenkeling te pakken en bracht ook die naar het strand. Eenmaal op het droge kwam Dirk Voois aangerend en pakte de drenkeling van mij af en rende met hem naar de trap het bleek een zestienjarige jongen te zijn en was door Rien de Jong van het strand gehaald en in veiligheid gebracht. Inmiddels begaf ik mij voor de derde maal de zee in naar een man die voorover dreef en lag zijn hoofd op mijn schouder en steeds mijn benen trappelend om niet te verzanden en mijn hoofd boven water houdend, werden wij door de opkomende vloed mee gesleurd, richting dam 12. De man, die de kapitein bleek te zijn, was bewusteloos, met moeite en zelf dodelijk vermoeid bracht Ik hem op het strand. Ik was blij dat Dirk Voois de man van mij over nam en hem over het strand naar de strandopgang sleepte voordat de volgende hoge golf weer kwam aangerold.

Met de grootste moeite klom Ik tegen het afgekalfde duin op en ging tot op mijn botten versteend naar huls, waar mijn grootmoeder mij probeerde warm te krijgen met een wollen deken, cognac en een hete kachel.

In de Herv. kerk van 's Gravenzande ligt een grafsteen met het volgende opschrift:
Hier rusten Gerardus Jorissen, emeritus predikant van Ter Heijde,
overleden 30 april 1837 en zijn huisvrouw Elisabeth Beatrice
van Heyden Hompesch, overleden 5 augustus 1839.

Na zijn emeritaat in 1830 vestigde Ds. Jorissen zich te 's Gravenzande, waar hij de Herv. kerk nog diende als ouderling. Op verzoek van de kerkeraad tekende Ds. Soli diens veelbewogen levensloop op in het notulenboek. Hieronder volgt een korte versie van het verhaal.

Gerardus Jorissen was geboren op 31 dec. 1759 te Venlo uit katholieke ouders. Hij kreeg een opleiding in het Carmelieter klooster te Boxmeer, werd daarop naar Brussel gestuurd om er zijn proefjaar door te brengen. In 1780 werd hij als ordebroeder aangenomen.

Daarna kreeg hij een benoeming als leraar aan de kloosterschool te Gelder, een stad, die in die tijd kerkelijk tot het bisdom Roermond behoorde. De school was opgericht door keizer Joseph II. Deze wilde in de Oostenrijkse Nederlanden meer invloed hebben op het hoger onderwijs, dat tot die tijd geheel onder invloed van de geestelijkheid stond. Hij richtte daartoe Latijnse scholen en seminaries op binnen de kloostermuren. Daarvoor waren vele leraren nodig, die van elders werden aangetrokken, zo ook Jorissen. Later werd zijn werkkring vergroot. Na een bezoek van keizer Joseph II aan de school, werd pater Jorissen op zijn voorstel tot professor benoemd.

Toch had hij het in het klooster van Gelder niet naar zijn zin. Hij werd namelijk door zijn medekloosterlingen met de nek aangezien, omdat zij hem voor een verrader en een spion van de keizer hielden. Na een 7-jarig verblijf in het klooster van Gelder werd hij overgeplaatst naar Mainz, om daar zijn studie voort te zetten aan de keurvorstelijke hoge school. Hoewel hij daar slechts een jaar verbleef, kreeg hij in deze vrijere omgeving een ander inzicht omtrent het geloof en verdiepte hij zich meer in het evangelie. In 1788 vertrok hij naar Aken, een jaar later naar Keulen. Maar hij had geen behagen meer in het kloosterleven. Graag wilde hij zijn nieuw verworven denkbeelden buiten de kloostermuren uitdragen.

Op zijn verzoek kreeg hij toestemming om in de bisdommen Luik, Avermonde en Keulen als biechtvader en openbaar prediker op te treden. In 1790 werd hij tot deservitor (waarnemend pastoor) van Eygelshoven benoemd. Toen hij daar was, brachten de daar gelegerde Oostenrijkse soldaten de pest en bezweek een groot deel van zijn parochie. Toen een nieuwe pastoor werd benoemd, gelastte zijn overste hem terug te keren naar het klooster te Gelder en zich daar stipt aan de orderegels te houden. Aan dit bevel echter voldeed hij niet, hij reisde met een zekere Damas Scherer, wiens verlichte ideeën omtrent de godsdienst hij deelde, naar de kerkelijke staat, om de Heilige Vader een benoeming tot missionaris te vragen.

Zij reisden door Duitsland, Zwitserland en Noord-Italië. Toen zij op een afstand van 5 uur van Rome op last van zijn overste aangehouden zou worden. Daar hij voor zijn leven vreesde, nam hij met Scherer de terugreis aan en ging langs een omweg door Hongarije en andere Oostenrijkse staten naar Polen en vandaar door Silezië en Bohemen naar Duitsland. In De Spettart, een streek in een bosgebied, waar Scherer vandaan kwam, hield hij zich verborgen.

In het jaar 1790 waagde hij het naar zijn vaderland terug te keren. In Luik echter werd hij gevangen genomen. Hem wachtte zeker een streng vonnis, omdat hij ongehoorzaam was geweest aan de kerkelijke bevelen. Gelukkig veranderde voor hem de omstandigheden, er kwam een staatsomwenteling door de komst der Franse revolutionairen en Jorissen werd vrijgelaten.

Nu keerde hij terug naar zijn geboorteplaats Venlo, maar ook daar werd hij niet met open armen ontvangen. Waar nu heen? Naar de verlichte stad Mainz terugkeren ging niet, de stad werd door de Fransen belegerd. Er bleef hem niets anders over dan naar zijn oude klooster in Gelder terug te gaan. Zodra hij daar aangekomen was, kreeg hij kloosterarrest. Hem werden 18 artikelen voorgelegd, die hij tijdens zijn predikbeurten zou moeten herroepen. Dat kon hij echter niet beloven, omdat dit strijdig was met zijn geweten. Toen deed hij een beslissende stap. In de nacht van 5 maart 1794 verliet hij heimelijk en vermomd het klooster en vluchtte naar het gastvrije Nederland om zich daar bij de protestantse kerk aan te sluiten.

Op 8 maart kwam hij te Utrecht aan en klopte daar aan bij de Herv. kerk. Daar werd hij liefderijk ontvangen en men stelde hem in staat de kost te verdienen en bezorgde hem werk als huisonderwijzer. Bovendien studeerde hij theologie bij onderscheiden hoogleraren. In die tijd huwde hij met freule Elisabeth Beatrice van Heyden Hompesch. Op 1 januari 1779 werd hij predikant te Renesse. Het had hem, vanwege zijn verleden als kloosterling, grote moeite gekost om een plaats als predikant te verkrijgen. Vermogende vrienden hadden hem deze plaats bezorgd. Daarin Renesse verbleef hij meer dan 23 jaar. In 1820 verwisselde hij Renesse voor 's Heerjansland, ook op Schouwen Duiveland gelegen.

Nog eenmaal veranderde hij van standplaats: In het jaar 1827 ontving hij via koning Willem I een beroep naar het vissersplaatsje Ter Heijde. Eigenlijk was hij liever in Zeeland gebleven. Daar hij vreesde door weigering zijn aanspraak op pensioen te verliezen, nam hij het beroep aan en bleef er 3 jaar tot volle tevredenheid van hem en zijn gemeente. Op 27 juni 1830 nam hij op 70 jarige leeftijd afscheid van Ter Heijde en begaf zich met zijn echtgenote naar 's Gravenzande, waar hij nog 7 gelukkige jaren doorbracht. Hij stierf op 30 april 1837 na een kortstondige ziekte. Zijn, toen al blinde vrouw, overleed 2 jaren later.

door: F. C. Groen.

Lijdensweg
Wederom volgde een lijdensweg voor het bestuur. Tien firma’s schreven in voor de bouw, van wie de laagste inschrijver nog ver boven de raming lag. Een slordige Fl. 3.000,-. Besloten werd om eenvoudiger te bouwen. Het is min of meer, op oude foto’s nog te zien, het aanzien van een bollenschuur geworden. Later weer heeft een verbouwing plaatsgehad met uitbreiding van het gebouw en het plaatsen van dakkapellen.

Ter Heijde: de zee geeft, de zee neemt.

Ter Heijde
Een schilderachtig gehucht met een eenvoudig kapelletje en lage huisjes. Een karrenspoor vormde de verbinding met achtergelegen dorpen. Zo lag Ter Heijde eeuwenlang stil verscholen tussen de duintoppen. Maar de zee spoelde niet altijd strelend langs de Heijdse stranden. Zware stormen zwiepten soms de golven hoog op en dat werd het dorp noodlottig in 1470, 1530, 1546 en 1570.

Ter Heijde werd steeds opnieuw meer landinwaarts herbouwd. De kerk verdween twee keer (in 1470 en 1625) geheel in zee. En de kerk, de in 1667 was herbouwd, moest tegen het jaar 1720 zo’n 350 meter landinwaarts worden verplaatst, omdat de zee tot op tientallen meters was genaderd.

Heeft enig Neerlands dorp geleden door het woeden der onbedwingbare watervloeden,
Ter Heijde leed ervan, twee kerken nam de zee in haar grauwzame armen mee, Doch hoe dikwijls nog de dorpeling doen beven.
Zij schenkt hem evenwel het nodig om te leven.

Die laatste regel "Het nodige om te leven’ klopt, want de Heijers verdienden goed aan de visvangst. Het eens zo welvarende vissersdorp bleef lang een belangrijke plaats in het Westland.

Het zeedorp speelde meermalen een rol in de vaderlandse geschiedenis. Algemeen bekend is de zeeslag voor de Heijdse kust, toen op 10 augustus 1653 sneuvelde Maarten Harpertszoon Tromp in de strijd tegen de Engelse vloot van admiraal Monk. Minder bekend is dat hier een vierboet (vuurtoren) stond. Een onkostenrekening ut 1588 spreekt al van zo’n toren, die later in 1629 is vernieuwd. En in 1601 kwam een bevel van prins Maurits om strandwachten voor Ter Heijde te versterken tegen aanvallen van zeerovers uit Duinkerken, die het dorp plunderden en de burgers wegvoerden of gewoon vermoorden.

Tijdens de Franse overheersing rond 1800 waren het vooral de vissers van Ter Heijde die geregeld contact hadden met Engelse schepen. Ze namen tonnen buskruit over en smokkelden die Holland binnen. Berichten van Oranjegezinden brachten zij over naar Engeland. Een bode met antwoord voor de Prins werd door een Heijdse pink (zeeschip) van een Londense pakketboot overgenomen en op 26 november 1813 aan land gebracht.

Dat bleek cruciaal. De volgende morgen om vijf uur zagen Heijders lichten opdoemen van de Engelse vloot, die een landing op de Hollandse kust voorbereidde. De dorpelingen hielpen 250 Engelse mariniers aan land te komen, die hier tegen de Fransen kwamen vechten. Een Scheveninger voerde ze verder langs het strand naar Den Haag. De landing is in 1913 nog herdacht. Op het strand van Ter Heijde vierde men het eeuwfeest van Nederlands Onafhankelijkheid.

De Heijers verdienden hun geld door vissen te vangen. In 1514 bezat Ter Heijde tien pinken en enkele grotere schuiten. Er werd voornamelijk op schol en bolk gevist, later ook haring. De schelpenvisserij werd ook uitgeoefend, maar die opbrengsten waren gering. De schlpenvisserij was gedoemd te verdwijnen.

Menig vissersvrouw heeft in die jaren ‘effe op de dik (duinen) weze kikke, om de zee af te piegge (turen) of d’r vent al an kwam’. In de haven van Monster had Ter Heijdezelfs een eigen loswal, waar handelaren de gevangen vis kwamen kopen.

De grote betekenis van de visvangst duurde tot ongeveer 1830. Een verzoek om financiële steun voor de reparatie van de laatste drie vaartuigen werd afgewezen. Het lot van de Heijdse vissersvloot was beslecht. De vissers uit het dorp gingen meevaren op de vloten van Scheveningen, Maassluis en Vlaardingen.

Klederdracht
De klederdracht voor vrouwen en mannen in ter Heijde verschilde toen maar weinig van andere vissersplaatsen. Vrouwen droegen de ‘witte muts en de schoormantel’. Om buiten het gehucht inkopen te doen, namen ze een ‘kriel’ mee, een draagmand op de rug. Later stapelden ze de boodschappen op een kruiwagen. In uiterlijke zeden en gewoonten waren ze echte kustbewoners. Ze mochten ruw en hard lijken door het vele leed dat het overkwam als de zee weer eens zijn tol eiste, maar ze stonden dag en nacht klaar om met de reddingsboot bij het eerste noodsein de zee op te gaan.

Ondertussen verslechterde in de beginjaren van deze eeuw de toestand van de woningen in Ter Heijde. Op een enkel huis na waren ze allemaal verrot. De daken waren verzakt en de binten vermolmd. Grote gezinnen woonden in één of twee vertrekken. En tussen al die stulpjes midden in het gehucht laten nog begroeide zandheuvels, aardappel- en koolveldjes van enkele vierkante meters. Er was slechts een enkele waterpomp. Riolering kende men niet. De straten bestonden uit een mengsel van zand en koolas. Ze vormen in de zomer stofmassa’s en ‘s winters een ondoordringbare modderpoel.

Het werd hoog tijd voor de slopers. Burgemeester Kampschoër bepaalde in een raadsvergadering op 30 augustus 1928 dat Ter Heijde zou worden vernieuwd. Woningbouwvereniging De Goede Woning zou de bouw en het beheer van de woningen voor zijn rekening nemen. Maar dat pakte anders uit.

De eerste en tweede voorzitter van De Goede Woning dachten nog even snel rijk te worden door een perceeltje grond te kopen. De gemeente Monster pikte dit niet, omdat alle onderhandelingen met de eigenaren al waren afgerond. De Woningbouwvereniging royeerde beide voorzitters op staande voet. De vereniging trachtte nog een nieuw bestuur samen te stellen, maar dat mocht niet baten. De gemeente nam het project in eigen beheer.

Het gehucht werd gesloopt, op het kerkje, het gasthuis en enkele in goede staat verkerende woningen na. Een nieuw tijdperk brak aan.

Bron: Bureau Voorlichting Historische Geschiedenis Monster 
Uit: Westlandsche Courant Dinsdag 4 juni 1996

Heijers zijn en blijven zeerobben.

Oud Ter Heyde, ongeplaveide wegen met een smalle rug in het midden die soms zo modderig waren dat de inwoners spraken van ‘door de Hey varen’.

Monster - Ruim zestig jaar geleden was Ter Heijde nog een gehucht, een vervallen vissersplaatsje, omzoomd door duinen en Slapersdijk. In de wintermaanden was het nauwelijks toegankelijk. De gemeente Monster, met kerkdorpen Poeldijk en Ter Heijde, telde in 1825 nog maar 2050 zielen. En op 31 december 1928 waren dat er 9612. Op zaterdag 24 augustus 1929 deed A.J. Ruygrok aangifte van de geboorte van een zoon, Leendert genaamd. Hij was de 10.000ste inwoner.

De vermeerdering van het woningaantal is evenredig opgebouwd in nieuwe buurten, zowel in Monster als Poeldijk. Een periode van kleine, ongelijke huisjes bouwen was voorbij. De straten werden behoorlijk geplaveid, zelfs de buitenwegen. De treurige straatverlichting via gammele petroleumlampen werd vervangen door een overvloed aan elektrisch licht, dat men ook bij de meeste huisgezinnen aantrof. Alles in Monster en Poeldijk liet welvaart zien, met uitzondering van Ter Heijde. Die economische bloei was ontstaan door intensieve tuinbouw. De grootste stoot was al eerder hiertoe gegeven door Pastoor Verburch, die niet alleen voor de zielenheil zorgde, maar ook de stoffelijke belangen behartigde.

Hoe en wanneer het gehucht Ter Heijde is ontstaan, daar zijn volgens de geschiedenis verschillende gedachten over. Op oude kaarten en in de volksmond gewoonlijk de Heide of de Hei genoemd lag het midden in onvruchtbare duin- en zandgrond. Het Hoogheemraadschap van Delfland noemt in 1515 Kerkenhey, waarschijnlijk omdat het lag in de Kapittelduinen in 1407 door Willem van Beieren aan het Kapittel ten Hove in Den Haag geschonken. De betekenis en naam van de plaats is duidelijk te verklaren.

Alhoewel Dr. A.A. Beekman eens een betoog hield, dat de plaatsnaam is voortgekomen uit een riviertje de Hei, dat liep van Naaldwijk tot aan zee. Hoe en wanneer de naam Ter Heijde precies is ontstaan, geeft de historie eigenlijk niet aan.

Vervallen
In het begin van deze eeuw was Ter Heijde een onaanzienlijk plaatsje. Het bestond uit een straatje, waarop enige steegjes uitkwamen. Het waren ongeplaveide wegen met een smalle rug in het midden die tijdens het regenseizoen zo modderig waren dat de inwoners spraken van ‘door de Hey varen’. De huisjes waren armetierig en stonden schots en scheef door elkaar gebouwd. Er was een pleintje met een kerkje, dat weinig uiterlijk schoon vertoonde. Eigenlijk was het een vervallen vissersplaatsje, waar geen spoor te ontdekken van de welvaart en weelderige natuur die in Monster en Poeldijk wel duidelijk zichtbaar waren.

Heel anders is het vroeger in de 17e eeuw en begin 1800 geweest, toen de Hei nog een welvarend en bloeiende visserij had en de ‘pinken’ nog werden gelost in de voormalige binnenhaven van Monster. De dorpelingen konden daar vis kopen. Tot omstreeks 1830 vonden de bewoners van Ter Heijde daar ook de hoofdzaak van hun bestaan in de visserij. toen ook verdween al gauw de laatste ‘pink’. Men ging toen in de zomer varen op de vloten van Scheveningen en Maassluis. Anderen trachtten de kost te verdienen met schelpen vissen, maar dat loonde uiteindelijk niet.

Omdat het in de tuinbouw zo goed ging, werkten uiteindelijk veel Heijers als losarbeider in die bedrijven om aardappelen te wroeten en grond om te spitten. Maar veel Heijers bleven in hart en nieren toch echte zeerobben, want zodra de stormen loeiden, de zee kolkte en schepen in gevaar verkeerden dan waren zij de eersten die het waagden om reddingspogingen te ondernemen. In november 1824 werd een brigade van de Zuid-Hollandsche Maatschappij tot Redding van Schipbreukelingen opgericht.

Een reddingsboot werd er gestationeerd en heette Secretarie Schumacher. Het waren moedige redders, helden van de zee, denkend aan de laatste woorden van M.H. Tromp, die voor de kust van Ter Heijde is gesneuveld. "Ik heb gedaan, houdt goeden moed". Op 24 oktober 1900 haalden ze 28 bemanningsleden van twee Maassluise loggers en op 30 september 1911 39 manschappen van de Solo, een 3552 ton wegend stoomschip.

Nieuw Ter Heijde
Vaak is beweerd dat De Hei stiefmoederlijk door het gemeentebestuur van Monster werd behandeld en dat het bestuur aan de armoedige toestand van het oude vissersdorpje geen einde maakte. Dit verwijt is geenszins verdiend. Van onwil was geen sprake, wel onmacht.

Men kon zich in die dagen niet voorstellen wat de uitvoering van een grondige renovatie, om het dorp weer in een ordentelijke staat te brengen, zou gaan kosten. En dan zou het nog maar om lapwerk gaan, dat later weer over zou moeten worden gedaan. De financiële toestand van de gemeente Monster was toen ook niet zo rooskleurig meer te noemen. Een zwaardere belasting opleggen aan de burgers was ook niet haalbaar.

Het is de voormalige burgemeester G.W. Kampschoër geweest, een bekwaam en voortvarend bestuurder, die zich als taak had gesteld zijn gemeente een vooraanstaande plaats te geven in de rij van de overige Westlandse dorpen. Maar op die naam kon geen aanspraak gemaakt worden zolang Ter Heijde nog in een erbarmelijke toestand verkeerde, een situatie die met de dag verergerde. De burgervader schonk dan ook zijn volle aandacht aan het probleem.

Herhaaldelijke bezoeken van Kampschoër aan het vervallen gehucht versterkt hem in zijn opvatting dat er ingrijpende maatregelen moesten worden genomen. Diverse besprekingen met autoriteiten vonden plaats. Financiële berekeningen werden gemaakt en de nodige plannen ontworpen. Dat resulteerde in augustus 1928 in een raadsvergadering, waarin het verrassende en verheugende plan op tafel kwam om het dorpje Ter Heijde te slopen.

Enkele gebouwen, waaronder ‘t Kerkje en ‘t Gasthuis en een aantal particuliere woonhuizen zouden niet worden afgebroken, omdat ze nog in redelijke staat verkeerden. Er kwam een nieuw stratenplan en het aanleggen van een rioleringstelsel, aansluitend op dat van Monster. Zonder verdere discussie ging de raad in principe met algemene stemmen akkoord met het voorstel.

Architekt D. Oosthoek uit Den Haag die al eerdere werken in de gemeente tot stand had gebracht, onder meer de voormalige Fruit- en Groenteveiling, kreeg de opdracht voor het ontwerpen van het plan. In die jaren verliepen procedures nog in een sneltreinvaart, want op 12 december van datzelfde jaar waren met de meeste eigenaren overeenstemmingen getroffen, zodat besloten kon worden om bij de regering een voorschot te vragen om het plan te kunnen beginnen.

Vriendelijk
Van de honderd woningen die Ter Heijde telde, waren er zestig die werden afgebroken en zouden worden vervangen door 125 woningen. Eenvoudige huisjes maar wel vriendelijk en van vijf verschillende typen. Ook werden vijf winkelpandjes gebouwd.

In juli 1929 werd begonnen met de aanleg van straten en het leggen van de riolering, gevolgd door de bouw. De gemiddelde huuropbrengst bedroeg Fl. 4,40 per week. Voor kleinere huizen was dag Fl. 3,60, huizen die overigens bestemd waren voor sociaal achtergeblevenen en behoeftigen.

Nog maar nauwelijks na het begin van de bouw brak de crisis uit. En in 1943 werd het dorp door de Duitsers met de grond gelijk gemaakt op uitzondering van het kerkje. Dit alles moet een domper zijn geweest voor burgemeester Kampschoër. Alhoewel hij er toch in is geslaagd zijn wens in vervulling te laten gaan.

Uit: Westlandsche Courant Dinsdag 10 mei 1994,
door: Bert Moor

Bovenstaande is overgenomen (mét toestemming) uit het boek: Verleden voor toekomst,
door: Bert Moor 

Ter Heijde aan Zee staat begin augustus 1933 flink op stelten. De gemeentepolitie heeft strikt de opdracht uitgevoerd om twee gezinnen uit hun huurwoning te zetten. Slechts weinig Heijenaars trekken partij voor hun plaatsgenoten. Integendeel: ze laten zelfs van hun afkeer blijken.

Uit: Westlandsche Courant  02-08-2003
Door: Aad van Holstein

Een speciale verslaggever van de socialistische krant 'Voorwaarts' van de Arbeiderspers, die in Rotterdam en omgeving verschijnt, arriveert in Monster. Hij vindt gemakkelijk de weg naar Ter Heijde en ziet weldra de nieuwe huurwoningen met daarvoor de twee gezinnen, die demonstratief op straat bivakkeren. Daar is hij voor gekomen.
De hoofdredacteur van dit voor de jaren dertig moderne dagblad - met nieuws voor de vrouw, plaatselijk nieuws en sport - heeft hem naar het Westlandse dorp gestuurd om verslag te doen van een uitzonderlijke demonstratie. Het Christelijke Monster moet volgens hem maar eens even te kijk gezet worden. Rondom de uit hun huis gezette families drommen enkele bewoners van Ter Heijde bijeen. Overal staat huisraad op straat en de kinderen rennen daar spelend omheen. De politie heeft wel gezegd, dat de kinderen elders onderdak kunnen krijgen, maar daar wordt in het geheel geen gehoor aan gegeven.
Van de demonstranten en om standers hoort de verslaggever van wat wordt aangeduid als ‘de rode pers' wat er aan de hand is. Een van de twee huurders heeft de huur van zijn woning al tijdenlang niet willen of kunnen betalen. Hij heeft Zijn schuld laten oplopen tot een bedrag van niet minder dan 160 gulden, aardig wat in de jaren dertig. Met inbegrip van het water van de Westlandse  Duinwaterleiding bedraagt de huur 4,75 gulden per week. Dus, zo rekent de verslaggever snel uit, al zo'n driekwart jaar lang woonde de man gratis in zijn huis. Vanaf het moment dat de man steun heeft ontvangen, is de gemeente echter direct begonnen met vijf gulden per week van dat bedrag in te houden. Maar daar is de man niet mee akkoord gegaan. Integendeel, hij is daarover bij de instanties hevig tekeer gegaan.
Volgens de omstanders heeft hij overal zelfs rondgebazuind, dat hij 'alvast vrij wonen heeft'. En aan het bestuur van de woningstichting heeft hij laten weten, dat 'als hij zou werken, hij vast niks zou aflossen'. Andere gezinnen, die ook van de steun trekken, betalen echter wel gewoon hun huur. De woningstichting was daarom van mening, dat deze toestand beslist niet mocht blijven voortbestaan en besloot tot huisuitzetting.

Opgeknapt
Ter Heijde heeft dan zojuist in het begin van de jaren dertig tal van nieuwe woningen gekregen. Het dorp is daar enorm door opgeknapt. De woningen zijn ontworpen door de Haagse architect Jan Oosthoek en in de plaats gekomen van ware krotwoningen, die vele Jaren lang een doorn in het oog van de gemeente Monster zijn geweest. De oudere bewoners van het dorp zelf hebben in het begin nog wel enigszins tegen de nieuwbouw geprotesteerd. Maar later hebben zij toch toegegeven, dat het dorp er geweldig door op vooruit is gegaan. De beide huurders waar het in dit geval om gaat, wonen in zo’n nieuwe woning.
Een week voor de uitzetting is de ene dwarsliggende huurder' kwaad weggelopen bij de werkverschaffing, waar hij zestien gulden per week verdiende. Bekend is echter, dat hij met harmonicaspelen wat bijverdiende, van welk bedrag hij tweederde weer moet afdragen. Alle waarschuwingen om zijn schuld af te betalen heeft hij telkens weer in de wind geslagen."Grote woorden en dreigementen zijn de enige reacties", zo vertellen de omstanders.
Het gemeentebestuur staat daarom niets anders meer te doen dan tegen de man op te treden. Ook tegen het tweede gezin, dat al vier jaar in Monster woont is dat gebeurd. Al die tijd heeft het nog maar enkele tientallen guldens aan huur betaald. De rest is door het Burgerlijk  Armbestuur bijgepast of is gewoon helemaal niet betaald. De man is werkloos, maar als hij wel werkt, betaalt hij ook geen cent. "Ze betalen wel elke week 50 cent voor de radiodistributie", weten de flink klikkende buren te vertellen.
De verslaggever van 'Voorwaarts' smult van de verhalen die hij hoort. Hij zal de wandaden van de gemeente Monster wel eens even in zijn krant wereldkundig maken. "Natuurlijk waren de communisten er gretig bij om het nodige kabaal te vergrooten", schrijft een week later het Christelijk weekblad 'De Westlander' daarover.

In het katholieke dagblad De Residentiebode, dat een eigen Westlandse editie heeft, leest men voorts: “Dit was een schoone gelegenheid voor de Socialistische 'Vooruit' (bedoeld wordt 'Voorwaarts', AvH) om propaganda te maken, want ook onder de bewoners van Ter Heijde heerscht groote werkloosheid en daardoor vanzelfsprekend armoede”. Het blad tracht het te doen voorkomen alsof de burgemeester van Monster, het Tweede Kamerlid de heer Kampschöer, een soort genoegen vond in deze uitzettingen! Bovendien schrijft het, schijnt men in Monter niet erg dapper te zijn (blijkbaar hiermede bedoeld burgemeester en politie) want men heeft gebruik gemaakt van de gelegenheid, dat een van de personen, wiens inboedel op straat werd gezet, zekere H., naar de werkverschaffing vertrokken was, want H. staat als zeer zenuwachtig bekend en men vreesde blijkbaar relletjes. Vandaar dat deze uitgesloten werkloze zo gauw naar Brabant terug kon gaan. Dit artikel in de 'Vooruit' is weer niets anders dan een hetze tegen het openbaar gezag en een doodgewoon paradepaardje. 't Mooiste is echter dat, in dit geval, de 'Vooruit' opkomt voor communisten'.
Twee dagen duurt de demonstratie in Ter Heijde. Dan wordt het ene gezin een woning toegewezen in Poeldijk en vertrekt het andere naar Den Haag.